W oparciu o którą z ustaw pociągnąć do odpowiedzialności sprawcę jeżeli od chwili popełnienia czynu do chwili pociągnięcia do odpowiedzialności. Odstępstwem od zasady lex retro non agit. Zasadą jest stosowanie ustawy nowej, pod warunkiem, że nie zmienia na gorsze sytuacji prawnej sprawcy. Stosuje się nową ustawę, gdy nie zmienia sytuacji sprawcy na gorsze lub gdy ją poprawia. A gdyby miała pogorszyć sytuację sprawcy to stosujemy ustawę poprzednią. Nie bierze się tylko pod uwagę rodzaju kary ale trzeba sprawdzić jak przedstawia się sytuacja sprawcy pod innym względem. Trzeba wszystko przeanalizować np.: warunki probacyjne
Art. 2 kks- niedopuszczalne jest stosowanie częściowo ustawy nowej i starej. Trzeba określić i stosować albo nową albo starą ustawę. Może to być również ustawa pośrednia- ta która obowiązywała w czasie między starą i nową.
Dwie formy czynu:
- aktywne – działanie
- bierne – zaniechanie, powstrzymywanie się od działania
Przez zaniechanie może popełnić czyn tylko wtedy, jeżeli ciążył na czas obowiązek jakiegoś działania
Czasem trzecią formą czynu jest posiadanie- kombinacje działania i zaniechania czyli utrzymywanie pewnego stanu.
Moment zachowania- przy działaniu łatwo określić kiedy sprawca się czynu dopuścił
Przy zaniechaniu- przyjmuje się za czas popełnienia czynu ostatni moment, chwilę po ostatnim momencie, kiedy możliwe było dopełnienie obowiązku prawnego.
Niektóre czyny są popełnione czynem ciągłym np.: nieoznaczenie produkcji znakami akcyzy, przez kilka dni- rozciągnięte w czasie. Wtedy za popełnienia czas p-stwa określa się okres rozpięty: od- do, ostatni moment zachowania
Czyn zabroniony uważa się za popełniony w czasie, w którym nastąpiło zachowanie sprawcy, chyba że kodeks stanowi inaczej
a) ustalony, jaki w tym momencie obowiązywał stan prawny i w jakim kształcie
b gdy sprawca miał osiągnięty wiek wymagany do odpowiedzialności karnej, art. 5 p 2 – możliwość potraktowania jak nieletniego sprawcy między 17 a 18 rokiem życia
c) gdy sprawca czynu w chwili czynu był poczytalny
Obwoiązywanie kks w czasie i przestrzeni jak i względem osób.
Odpowiedzialność grozi za czyny naganne popełnione po wejściu w życue kks. Między popełnieniem czynu a pociągnięciem do odpowiedzialności upływa określony czas. W przypadku, gdy w międzyczasie nastąpi zmiana ustawodawstwa karno-skarbowego to obowiązują następujące zasady:
Dyspozycja prosta- zawiera jeden zespół znamion charakteryzujących czyn.
Dyspozycja złożona- zawiera więcej niż jeden zespół znamion:
- alternatywne, mogą wystąpić
- kumulatywne, (łącznie) brak jednego z członów powoduje, że nie można uznać, że sprawca dopuścił się czynu, przy czynach skutkowych, gdy nie ma skutku to trzeba przyjąć usiłowanie a nie dokonanie
- kumulatywno-alternatywne, mieszane np.: art. 54 p 1
Materialne prawo k.s. – określa jakie zachowania naganne stanowią przestępstwa lub wykroczenia skarbowe, jakie za nie grożą sankcje, określa jakie kary i inne środki karne mogą być orzeczone wobec sprawcy, określa jakie są zasady ponoszenia odpowiedzialności karno- skarbowej oraz zasady i dyrektywy wymiaru kary i środków penalnych.
Procesowe prawo karno-skarbowe – normuje przebieg postępowania w sprawach karno-skarbowych, jego stadia, fazy, tryby szczególne w tym postępowanie mandatowe, zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Normują właściwość organów, rodzaje wydawanych orzeczeń, prawo i środki zaskarżenia, krąg podmiotów mających prawa stron i ich uprawnienia.