Prawo karno-skarbowe pełni rolę czyli funkcje k.s
a) funkcja ochronna- polega na tym, że prawo k-s chroni przy pomocy sankcji karnych interesy finansowe i budżety państwa, jednostki samorządu terytorialnego i wspólnot europejskich przed czynami, które mogą zaszkodzić w sposób abstrakcyjny lub konkretny
b) funkcja prewencyjno- wychowawcza- sprawuje się poprzez typy zachowań nagannych, czyli określenie czego robić nie wolno, opatrzenie sankcją karną oraz pociąganie do odpowiedzialności za określone przestępstwa czy wykroczenia skarbowe. Działanie wychowawcze jest jednym z działań sankcyjnych.
Prewencja- chodzi o przeciwdziałanie i zapobieganie przestępczości. Prewencja indywidualna i generalna: na jednostkę i ogół społeczeństwa.
Prewencja wychowawcza jest pełniona w różny sposób:
- poprzez tworzenie zagrożeń karnych
c) funkcja prewencyjno- sprawiedliwościowa -sankcje karne mają w sobie planowaną dolegliwość, ma za zadanie ugodzić w dobro sprawcy i być uciążliwa. To zadanie dolegliwości jest aktem sprawiedliwości wstosunku do danego sprawcy. Wymiar kary musi być sprawiedliwy- adekwatny:
- do wagi czynu, jego ciężaru gatunkowego współmierności kary do stopnia społecznej szkodliwości czynu
- do stopnia winy sprawcy
Sprawiedliwość kary jest warunkiem poszanowania prawa przez obywateli.
d) funkcja egzekucyjna- ta sankcja jest realizowana przez szereg instytucji, które zapewniają wyrównanie należności publiczno-prawnych stanowiących uszczerbek skarbu państwa.
e) funkcja gwarancyjna- chodzi o pewne gwarancje dla sprawcy przestępstwa lub wykroczenia skarbowego.
nullum crimen – nie ma przestępstwa
nulla contrawentio- nie ma wykroczenia
sine lege- bez ustawy
sine culpa- bez winy
Najpierw musi być przepis a później można oceniać zachowanie i pociągnąć do odpowiedzialności. Przestępstwo i wykroczenie co do zasady można popełnić umyślne a nieumyślnie jeżeli kodeks tak stanowi.
Nulla Pena Sine Lege- nie ma kary bez przepisów ustawy. Wobec sprawcy można orzec tylko kary przewidziane w kodeksie karno-skarbowym, przwidziane za dane przestępstwo lub wykroczenie. Nie można stosować kar nieznanych kodeksowi innych niż przewidziane za dane przestępstwo, wykroczenie.
Lex Retro non Agit- prawo nie działa wstecz
Prewencja negatywna- działanie poprzez odstraszanie, wzbudzanie strachu poprzez sancje karne a naganne zachowania, a gdy dochodzi do ukarania sprawcy- oprócz tego,że musi on oddać należność to ponosi się jeszcze odpowiedzialność karną. Pociągnięcie do odpowiedzialności karnej nie zwalnia od uiszczenia należności. Ogólnoprewencyjne oddziaływanie prawa karno-skarbowego to oddziaływanie na ogół społeczeństwa czyli prewencja generalna
Prewencja pozytywna- prawo powinno działać pozytywnie kształtując odpowiedzialność prawną społeczeństwa poprzez ukaranie jednego obywatela pokazuje, że prawo działa i powinno się go przestrzegać oraz szanować.
Kodyfikacja karno-skarbowa
KKS jest siódmą kodyfikacją prawa karno-skarbowego, a wcześniej to był UKS. Ustawy powierzały kompetencje orzecznicze w sprawach o przestępstwa zagrożone grzywną i o wykroczenia finansowe organom państwa.
KKS przełamał siedemdziesięcioletnią tradycję orzekania w sprawach karno-skarbowych przez finansowe organy państwa. Od tego czasu- kompetencje orzecznicze sądów. Organom finansowym państwa pozostała możliwość do pociągnięcia do odpowiedzialności w trybie mandatowym- tylko jeżeli jest to wyktoczenie, grozi niewysoka kara i sprawca wyrazi na to zgodę.
Budowa kodeksu karno-skarbowego
Składa się z 191 artykułów. Rozbudowana część ogóla- normuje zasady odpowiedzialności. Ma charakter autonomiczny, to znaczy, że do przestępstw karnych-skarbowych art. 20 p 1 nie mają zastosowania przepisy kk z wyjątkiem p 2.
wyrózniamy trzy tytuły:
I przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe od 1-112
II postępowanie w sprawach o przestępstwa i wykroczenia karno- skarbowe 113- 177
III postępowanie wykonawcze 178-191
Podział tytułu I – na działy:
- dział I część ogólna
- dział II część szczególna
Przestępstwo skarbowe- definicja
Wykroczenie skarbowe- definicja 53 p 2 i 3
Przepisy części szczególnej mają specyficzną budowę- dwuczłonową- dyspozycje i sankcja.
W dyspozycji- określa się rodzaj nagannego zachowania w którym łączy się odpowiedzialność karno-skarbową. W dziale określa się przy pomocy ustawowych znamion typ rodzajowy przestępstwa lub wykroczenia. Cechu charakterystyczne wskazują podmiot- ” kto” może się dopuścić np.: podatnik albo ” każdy”. Określenia są również typu:
a) rodzaj nagannego zachowania poprzez określenie czynności wykonawczej
b) okoliczności dotyczące tego czynu
c) czas, miejsce np.: nie wpłaca podatku w terminie
d) skutek np.: przy przestępstwach skutkowych
Ponadto spotykamy znamię czynu. Dyspozycje mogą być formułowane w różny sposób, najczęściej opisowe np.: art. 154
Odpowiedzialność- za przestępstwa lub wykroczenia skarbowe zabronionych pod groźbą kary przez kks
Przestępstwa skarbowe to czyn człowieka ( nie podmiotu zbiorowego)
Czyn zabroniony- jest to zachowanie o znamionach określonych w kodeksie.
Nie będzie czynu zabronionego kiedy jest popełniony pod wpływem przymusu psychicznego nieodpornego lub zachowanie mimo woli.
Przymus psychiczny- wywieranie presji na psychikę po to, by dana osoba wyraziła swoją wolę tak jak my chcemy. Przymus psychiczny może odbywać się za pomocą siły fizycznej lub przez szantaż, działanie typowo psychiczne, wywieranie wpływu poprzez działanie fizycznej siły.
Czyn- formy:
- aktywna- działanie
- bierne- zaniechanie
Za zaniechanie może odpowiadać tylko ten na którym ciąży prawny obowiązek do działania ( np.: przepisy prawa, orzeczenie sądu)
Odpowiedzialność – za p-stwa i wykroczenia karno-skarbowe jest sprężone. Społeczna szkodliwość musi być większa w stopniu wyższym niż znikomym. Nie można pociągnąć do odpowiedzialności za czyn, który podpada pod znamiona ustawy, ale stopień szkodliwości jest mniejszy niż znikomy ( nie można karać za czyny błache)
Odpowiedzialność jest sprężona z winą – nie można pociągnąć do odpowiedzialności z powodu braku winy. Bez winy nie ma odpowiedzialności, chodzi o wymagany rodzaj winy.
- nieletność – w chwili popełnienia czynu zabronionego nie ukończyło 17 lat
- niepoczytalność – całkowita ( uchyla odpowiedzialność karno-skarbową). Jeżeli poczytalność była ograniczona w stopniu znacznym to można orzec maksymalną 2/3 górnej granicy, zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpić od jej wymierzenia. Dopisać o p-stwach i wykroczeniach
Działanie w błędzie – bład to rozbieżność między rzeczywistością a wyobrażeniem sprawcy o tej rzeczywistości.